كه به معناى رنج و ناراحتى است و در اين صورت عطف بر حاجت شود مناسب‌تر است ولى چون كلمه تعفف كه عطف بر صبر است فاصله مىشود تا حدودى بر خلاف قاعده است بنا بر اين نسخهء با غين با نقطه بهتر است و در صورت عين ( بىنقطه ) بودن باز هم بايد عطف بر صبر بشود . 22 - كافى از ابى على اشعرى . . . از جابر كه گفت به حضرت باقر عليه السّلام عرض كردم . صبر جميل ( كه در قرآن آمده ) چيست ؟ فرمود . تحمل مشكلات و صبر نمودن كه اظهار حاجت و شكايتى بمردم نباشد . بيان . ظاهرا " منظور از مردم همه مردم است چه مؤمن و چه غير مؤمن ( انسان نبايد اظهار حاجت به هيچ كس نمايد ) و ممكن است منظور از مردم غير مؤمن باشد چون از على عليه السّلام نقل شده كه اگر كسى بمؤمن اظهار حاجت نمايد همانند اين است كه به خدا عرض حاجت و شكايت نموده است و كسى كه به غير مؤمن شكايت حال خود را نمايد مانند اين است كه از خدا شكايت كرده باشد . 23 - كافى از حميد بن زياد . . . از ابى نعمان از حضرت صادق يا حضرت باقر كه فرمود . كسى كه در برابر مصائب و مشكلات روزگار صفت صبر را آماده و ذخيره نكرده باشد ناتوان خواهد شد . بيان . منظور اين است كه صبر حالتى ريشه‌دار و ملكهء ثابت و راسخ باشد در درون او كه با آن نيروى باطنى صبر هجوم و حملهء شدائد و مشكلات را بتواند دفع كند كه اگر چنين نباشد از تحمل و مقاومت گرفتاريها طبعا " ناتوان شده و شكست ظاهرى خواهد خورد و از نظر بىتابى و اظهار ناراحتى اجر اخروى را هم از دست خواهد داد و چه بسا سر از فسق بلكه كفر درآورد اقول . اخبارى در باب جوامع مكارم و در باب صفات بندگان خوب و در باب شكر گفته شد و در باب مواعظ خواهد آمد . 24 - پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله فرمود . كسى كه ارزش تكميلى بلاء و گرفتارى را بفهمد صبر و شكيبائى خواهد داشت ولى آن كس كه ارزش تكميلى آن را نداند بلاء را زشت و ناراحت‌كننده مىبيند . 25 - تفسير قمى از پدرش از ابن عمير از ابن مسكان از حضرت صادق عليه السّلام فرمود . در برابر مصائب صابر و شكيبا باشيد و فرمود . روز قيامت منادى صدا مىزند . صابران كجا هستند ؟ گروهى از مردم به پا ميخيزند . سپس منادى صدا مىزند متصبران كجا هستند ؟ گروه ديگرى به پا ميخيزند . عرضه داشتم فدايت شوم صابران كيانند ؟ و متصبران كيانند ؟ صابران كسانى هستند كه مشكلات انجام واجبات را تحمل مينمايند . و متصبران ( كه صبر آنان برتر و مشكلتر است )